De zomervakantie is begonnen. Voor veel gezinnen is dat pure blijdschap — voor co-ouders betekent het ook: afstemmen. Wie heeft de kinderen wanneer? Wat doen we met kerst straks? En hoe gaan we om met verjaardagen?
Vakanties en feestdagen zijn emotioneel geladen momenten. Niet alleen voor de kinderen, maar ook voor jullie als ouders. Juist daarom loont het om hier ruim van tevoren heldere afspraken over te maken — zodat niemand voor verrassingen staat en de kinderen van beide huishoudens kunnen genieten.
Waarom het basisschema niet genoeg is
Je co-ouderschap schema regelt de standaardweek. Maar vakanties vallen daar bijna nooit netjes in. Een zomervakantie van zes weken, een lang weekend met Pasen, of kerst dat precies op een wisseldag valt — het basisschema geeft dan geen uitsluitsel.
Zonder aanvullende afspraken ontstaat er elk jaar opnieuw discussie. Met goede afspraken vooraf weet iedereen — ook de kinderen — waar ze aan toe zijn.
Kinderen hebben houvast nodig, juist op feestdagen. Als zij weten wat er komt, kunnen ze er naar uitkijken in plaats van dat ze zich zorgen maken over wie ze teleurstellen.
De zomervakantie: het grootste puzzelstuk
De zomervakantie is voor de meeste co-ouders de grootste planningsuitdaging van het jaar. In Nederland duurt de zomervakantie doorgaans zes weken — dat is best lang, en een simpele helft-helft-verdeling (drie weken elk) is niet voor iedereen de beste oplossing. Een paar gangbare manieren om het te verdelen:
Ieder drie weken De vakantie wordt gesplitst in twee gelijke delen van drie weken. Eén ouder heeft de eerste helft, de andere de tweede helft. Overzichtelijk, maar drie weken zonder de kinderen (of drie weken aaneengesloten mét) is voor sommige gezinnen lang.
Twee weken aaneengesloten, de rest verdeeld Wat je in de praktijk vaak ziet: elke ouder krijgt een aaneengesloten blok van twee weken — bijvoorbeeld om op vakantie te gaan — en de resterende twee weken eromheen worden verdeeld volgens het gewone schema of in kortere blokken. Dit combineert het beste van twee werelden: genoeg aaneengesloten tijd om weg te gaan, zonder dat de kinderen wekenlang van de andere ouder gescheiden zijn.
Per week afwisselen Sommige co-ouders kiezen ervoor om de hele zomervakantie week voor week af te wisselen, in lijn met het schema dat ze het hele jaar hanteren. Geeft continuïteit, maar minder ruimte voor een langere vakantiereis.
Wie kiest het begin en einde van de vakantie? Een praktische en veelgebruikte afspraak: één ouder mag in even jaren kiezen welk deel van de vakantie (begin of eind) hij of zij krijgt, de andere ouder in oneven jaren. Zo hoeft niet elk jaar opnieuw onderhandeld te worden over wie de eerste of de laatste weken heeft, en blijft het over de jaren eerlijk.
Welk model je ook kiest: leg het vast, zet de daadwerkelijke data in de gedeelde agenda en bespreek het vroeg genoeg. Vliegtickets en campingplekken worden geboekt vóórdat jullie het erover hebben gehad.
Feestdagen: roteren en om-en-om kiezen werkt het beste
Feestdagen zijn intensief. Kerst, Pasen, Koningsdag, de verjaardag van de kinderen — ze laden emotioneel op en er zijn vaak ook grootouders en familieleden bij betrokken. Een paar principes die werken:
Roteer per jaar De eenvoudigste aanpak: kerst gaat jaarlijks om en om. Eerste en tweede kerstdag vormen samen één blok. Je kunt afspreken dat de ene ouder in even jaren het hele kerstblok (24 t/m 26 december) heeft en de andere ouder in oneven jaren — of dat jullie het blok splitsen (bijvoorbeeld kerstavond en eerste kerstdag bij de ene ouder, tweede kerstdag bij de andere) en die volgorde jaarlijks omdraaien.
Wie kiest? Net als bij de zomervakantie werkt een vast keuzemechanisme goed: in even jaren kiest ouder A welk deel van kerst (of een andere feestdag) hij of zij krijgt, in oneven jaren kiest ouder B. Dat voorkomt dat je elk jaar opnieuw moet onderhandelen.
Splits de dag bij korte vakanties Bij feestdagen die kort zijn (Pasen heeft vaak vier dagen, tweede paasdag is ook een officiële vrije dag) kun je er ook voor kiezen om de dagen te verdelen in plaats van het hele blok aan één ouder te geven.
Verjaardagen van de kinderen Dit is het meest gevoelige punt. Veel co-ouders kiezen ervoor om de verjaardag van de kinderen altijd samen te vieren, of op zijn minst allebei aanwezig te zijn voor een moment op de dag zelf. Andere ouders vieren het twee keer — één keer per huishouden. Bespreek wat voor jullie kinderen het fijnste voelt.
Verjaardagen van de ouders Hier zijn minder vaste regels voor. Sommige co-ouders spreken af dat de kinderen op de verjaardag van een ouder altijd bij diegene zijn, ongeacht het basisschema. Dat kan een fijn gebaar zijn — maar het hoeft niet. Wat telt, is dat het voor iedereen helder is.
Hoe ga je er als ouder mee om?
Zelfs met goede afspraken is het emotioneel soms zwaar. Kerst zonder de kinderen. Hun verjaardag missen terwijl de foto’s binnenstromen via de app.
Dat hoort erbij, en het is oké om dat moeilijk te vinden. Een paar dingen die helpen:
Het gaat niet om “kerst overslaan”, maar om welke dag je hebt. Eerste en tweede kerstdag worden in de praktijk vrijwel altijd verdeeld — de vraag is alleen wie welke dag heeft. Heb je dit jaar tweede kerstdag in plaats van eerste kerstdag? Dat voelt soms als het “mindere” moment, terwijl het dat niet hoeft te zijn. Maak er je eigen moment van: een tweede kerstdag met de kinderen kan net zo bijzonder zijn als de eerste, zeker als je het niet vergelijkt met wat de andere ouder die dag doet.
Wees eerlijk naar de kinderen — zonder de andere ouder erbij te betrekken. Kinderen voelen het als je verdrietig bent. Je hoeft dat niet te verbergen, maar houd het bij jezelf: “Ik mis jullie ook, en ik verheug me al op ons moment samen.” Niet: “Het is ook niet leuk voor mij dat jullie bij papa/mama zijn.”
Plan iets voor jezelf. Een vrij weekend of een vrije feestdag zonder kinderen is ook een kans — voor vrienden, familie, of gewoon rust. Dat klinkt makkelijker dan het is, maar het helpt.
Waar leg je dit vast?
Er zit een verschil tussen de afspraak en de uitvoering — en dat verschil is precies hoe Harmoneaz het organiseert.
Het ouderschapsplan: de principes In het ouderschapsplan leg je de basisregels vast: wie mag in welk jaar kiezen welk deel van de vakantie hij of zij krijgt, hoe jullie feestdagen roteren, wat de afspraak is rond verjaardagen. Dit is het juridische en principiële kader.
Ouderafspraken in de app: de afspraken uit het plan, overzichtelijk terug te vinden Onder ouderafspraken in Harmoneaz leg je de belangrijkste of meest teruggezochte afspraken uit het ouderschapsplan vast — bijvoorbeeld “in even jaren kiest ouder A welk deel van de zomervakantie hij of zij krijgt” of “tweede kerstdag rouleert jaarlijks tussen ouder A en B”. Zo hoef je niet steeds het hele ouderschapsplan-document erbij te pakken als je wil checken wat jullie ook alweer hadden afgesproken.
De agenda: welke dagen de kinderen daadwerkelijk waar zijn De concrete toepassing voor dit specifieke jaar — dus welke dagen de kinderen daadwerkelijk waar zijn — zet je in de gedeelde agenda: met een tijdelijk zorgschema overschrijf je voor de vakantieperiode het normale weekschema. Zo ziet iedereen in één oogopslag waar de kinderen op elke dag van de vakantie zijn, zonder dat dit het jaarschema doorkruist.
Korte momenten als los agenda-item Voor iets als het kerstdiner — de kinderen gaan drie uur mee, maar blijven verder bij de andere ouder — hoef je niet het hele zorgschema aan te passen. Zet dat gewoon als los agenda-item neer. Makkelijker voor iedereen, en niemand hoeft de hoofdplanning te overschrijven voor een paar uur.
Een checklist voor jullie vakantieafspraken
Gebruik dit als leidraad voor het gesprek met de andere ouder:
Zomervakantie
- Hoe verdelen jullie de zes weken? (ieder drie weken, twee weken aaneengesloten + rest verdeeld, per week)
- Wie kiest dit jaar het begin of einde van de vakantie? (even/oneven jaar-afspraak)
- Spreken jullie af hoe ver van tevoren vakantieplannen worden gedeeld?
- Hoe gaan jullie om met reizen naar het buitenland? (toestemming, paspoort)
Overige schoolvakanties
- Herfst-, kerst-, voorjaars- en meivakantie: wie heeft de kinderen wanneer?
- Roteren jullie per jaar, of houden jullie een vaste verdeling?
Feestdagen
- Kerstblok (24-26 december): hele blok bij één ouder per jaar, of gesplitst?
- Wie kiest dit jaar welk deel? (even/oneven jaar-afspraak)
- Oud & nieuw: samen, apart, of roteren?
- Pasen (inclusief tweede paasdag), Koningsdag en andere feestdagen: vaste afspraak of per jaar bekijken?
Verjaardagen
- Verjaardag van de kinderen: samen vieren, apart, of allebei aanwezig?
- Verjaardag van de ouders: aparte afspraak of laten vallen in het basisschema?
Tot slot
Vakanties en feestdagen hoeven geen bron van spanning te zijn. Met heldere afspraken — ruim van tevoren gemaakt — kunnen de kinderen uitkijken naar beide huishoudens en kun jij als ouder ook echt genieten van jouw momenten met hen.
Heb je vragen over hoe Harmoneaz jullie vakantieafspraken ondersteunt? Bekijk onze veelgestelde vragen of download de app om het zelf te proberen.
Externe bronnen
- Rijksoverheid: Uit elkaar met kinderen
- Rijksoverheid: Checklist ouderschapsplan maken
Lees ook: Wat is co-ouderschap? Een complete uitleg voor ouders die net beginnen · Ouderschapsplan maken: stappen, verplichtingen en een handige checklist · Co-ouderschap schema’s uitgelegd: welk model past bij jullie? · Co-ouderschap regelen zonder ruzie (binnenkort)
